My pielęgniraki

Witaminy to związki, które muszą być dostarczane do organizmu człowieka, ponieważ są niezbędne do życia. Witamina E jest ważnym elementem pożywienia ssaków [4]. Pełni ona istotną rolę w funkcjonowaniu całego organizmu. Potocznie nazywana jest witaminą młodości. Dotychczas doceniano głównie jej pozytywne oddziaływanie na funkcjonowanie skóry. Badania kliniczne ostatnich lat ukazują jednak, że witamina E ma o wiele większy niż pierwotnie sądzono wpływ na funkcjonowanie organizmu.

Funkcje witaminy E

Witamina E to pojęcie opisujące osiem tokoferoli (α – θ), których główną cechą jest działanie antyoksydacyjne (przeciwutleniające) [1].

Wraz z pożywieniem dostarczamy do organizmu wszystkie homologi witaminy E, jednak najistotniejsze znaczenie dla człowieka ma α-toc [4]. Jest to forma o najwyższej aktywności biologicznej [2], która dominuje w ludzkim organizmie. Jako antyoksydant rozpuszczalny w tłuszczach odpowiada przede wszystkim za ochronę błon biologicznych, gdzie głównie występuje [3]. Ponadto miejscem częstego występowania witaminy E są  lipoproteiny krwi. W zależności od lokalizacji ich ilość jest zmienna. W leukocytach jednojądrzastych znajduje się około 10 razy więcej witaminy E niż w pozostałych elementach krwi np. erytrocytach czy trombocytach. Lokalizacja witaminy w poszczególnych tkankach zależy przede wszystkim od zawartości w nich tłuszczów [2].

Wiele źródeł literatury wskazuje na terapeutyczne właściwości witaminy E. Jednym z głównych jej działań jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Korzystnie wpływa również na proces leczenia: miażdżycy, niedokrwistości, cukrzycy, nadczynności tarczycy, zapalenia stawów [1,4]. Zwraca się również uwagę na istotny wpływ witaminy E na obniżanie zachorowalności na nowotwory [1]. Spożywanie jej większych ilości zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia m. in.: nowotworu przełyku, jamy ustnej, przewodu pokarmowego. O około 68% zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwór okrężnicy [2]. Ponadto wykazano pozytywny wpływ podawania witaminy E w chorobach zwłóknieniowych tkanek, stwardnieniu zanikowym bocznym oraz wielu chorobach neurodegeneracyjnych takich jak: choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, AVED. Ogromne znaczenie odgrywa witamina E w przemyśle kosmetycznym, jest szeroko stosowana w preparatach do pielęgnacji skóry [4]. Wykazano, że niedobór witaminy E w znacznym stopniu osłabia funkcję fibroblastów, co skutkuje zwiększonym rozkładem kolagenu i elastyny, które wpływają na elastyczność oraz wytrzymałość tkanki łącznej. Konsekwencja niedoboru witaminy E ujawnia się, zatem między innymi pod postacią zmarszczek na skórze. Ponadto witamina E zawarta zarówno w kosmetykach, jak i suplementach diety, ma duży wpływ na szybkość gojenia się ran, ukrwienie oraz odbudowę uszkodzonej skóry [2].

Gdzie jej szukać?

Witamina E w dużych ilościach występuje przede wszystkim w słoneczniku, soi i kukurydzy. Dzięki temu jest łatwo dostępna w wielu produktach spożywczych m.in. w oleju sojowym, słonecznikowym, kukurydzianym, mleku, maśle. W maśle oraz mleku 90% zawartości  tokoferoli stanowi α – tokoferol [2]. Wszystkie postaci tokoferoli dostarczane do ludzkiego organizmu są adsorbowane wraz z tłuszczami z proksymalnej części jelita cienkiego [2,4].

Inną formą dostarczania witaminy E do organizmu jest nanoszenie na skórę preparatów, które zawierają duże ilości witaminy. Wówczas wnika ona głęboko w wierzchnią warstwę naskórka, a następnie lokalizuje się w błonie komórkowej skóry (zazwyczaj po około sześciu godzinach) [2].

Według Food and Nutrition Board of the Institute of Medicine zalecane jest dzienne spożywanie witaminy E w ilości od 6 do 20 mg. Normy są jednak zróżnicowane w zależności od wieku oraz stanu zdrowia człowieka [4].

Niedobór i nadmiar witaminy E w organizmie

Żywieniowy niedobór witaminy E bardzo rzadko występuje w ludzkim organizmie. Możemy go zaobserwować jedynie w zaburzeniach wchłaniania tłuszczów. Chorobą, która jest związana z niedoborem witaminy E jest ataksja z niedoborem witaminy E (AVED – neurodegeneracyjna choroba, która charakteryzuje się zaburzeniami rdzeniowo – móżdżkowymi) [4].

Nadmierna ilość dostarczanej do organizmu witaminy E, w przeciwieństwie do pozostałych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach nie akumuluje się w organizmie, dzięki czemu nie ma możliwości osiągnięcia poziomu toksycznego. Wiele badań dowiodło, że nadmiar witaminy E w organizmie człowiek jest metabolizowany a następnie wydalany z moczem [4].

Obecnie ludzie coraz rzadziej przykuwają uwagę do tego co jedzą [3]. Rynek spożywczy jest niezwykle rozwinięty, a różnorodność produktów upośledza umiejętność racjonalnego wybierania żywności, która będzie pozytywnie oddziaływała na funkcjonowanie naszego organizmu. Nie pozostaje, jednak obojętny na to przemysł farmaceutyczny, który oferuje konsumentom szereg suplementów diety, między innymi zachęcając do łykania „witaminy młodości”. Starajmy się, zatem rozsądnie wybierać spożywane produkty, pamiętając, że naturalne źródło witamin jest  najbezpieczniejsze dla naszego organizmu.

Piśmiennictwo:
1.    Rutkowski M., i współ.: Właściwości antyoksydacyjne witaminy E podstawą jej nowych zastosowań w terapii. Polski Merkuriusz Lekarski. 2006, XX, 119: 609-614
2.    Stankiewicz-Kranc A., Kitlas P., Skrzydlewska E.: Udział witaminy E w metabolizmie i regeneracji komórek. Polish Journal of Cosmetology. 2007, 10(4): 234-247
3.    Suchocka Z.: Nowe spojrzenie na role i metabolizm witaminy E. Farmacja Polska. 2001, 57 (15): 709-713
4.    Szymańska R., Nowicka B., Kruk J.: Witamina E – metabolizm i funkcje. Kosmos. Problemy nauk biologicznych. 2009, 58 (1-2): 199-209

Autor: Lena Kozłowska